Ochrona Własności Przemysłowej w Przemysłowym Instytucie Telekomunikacji S.A.Projekt dofinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Patent Plus – wsparcie patentowania wynalazków” pt. „Szkolenie kadry naukowo-technicznej i inżynierskiej Przemysłowego Instytutu Telekomunikacji S.A. w zakresie ochrony własności przemysłowej”. Program został zakończony 31 grudnia 2009 roku. Odbyło się 4 edycje szkoleń. Głównym celem szkolenia było zwiększenie świadomości w zakresie ochrony własności przemysłowej oraz pobudzenie aktywności w zakresie wynalazczości. PROGRAM SZKOLENIA 1. Wprowadzenie do ochrony własności przemysłowej i regulacje prawne. 2. Badania patentowe z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi. 3. Polityka patentowa oraz tryb postępowania. 4. Kreatywność, innowacja i efekty ekonomiczne. 5. Bazy patentowe – rozwiązanie LexisNexis – Total Patent. 6. Ochrona własności przemysłowej w Polsce, a umowy międzynarodowe. 7. Przykłady przygotowania opisów, wynalazków i wzorów użytkowych. 8. Zakres funkcjonalny i procesowy oprogramowania do ewidencji informacji o patentach. 9. Współpraca rzecznika patentowego z twórcą przy sporządzaniu opisu wynalazku. 10. Tryb postępowania z projektami wynalazczymi w spółce PIT. S.A 11. Procedury wynalazcze w PIT S.A. Od pomysłu do patentu. 12. Projekty racjonalizatorskie. 13. Procedury wynalazcze w PIT S.A. Od patentu do wynagrodzenia. 14. Zwykłe i niezwykłe wynalazki w dziedzinie mikrofal. 15. Zastosowanie produkcyjne patentów PIT i eksploatacja stacji radiolokacyjnych „JAWOR” 16. Historia wynalazczości na przestrzeni 75 lat działalności PIT. 17. Polityka patentowa Dyrektora Generalnego PIT S.A. 18. Zwiększenie efektywności procesów szkolenia poprzez prezentację walorów turystycznych regionu. 19. Rola i zadania komórek pomocniczych oraz usługowych w funkcjonowaniu systemu ochrony własności przemysłowej.  W ramach programu Patent Plus odbyło się szkolenie wyjazdowe w Rościszowie i Kolegium Karkonoskim w Jeleniej Górze. Mgr inż. Lech Niepiekło Mgr inż. Mariusz Łuszczyk Badania patentowe z wykorzystaniem baz internetowych Wstęp Jeszcze kilkanaście lat temu ośrodki wykonujące profesjonalne badania patentowe składały się z rzędów regałów wypełnionych rocznikami wydawnictw urzędów patentowych, biurek oraz pracowników, wykonujących mrówczą pracę, polegającą na przeglądaniu zawartości regałów i analizowaniu znalezionych informacji. W praktyce nie istniała możliwość aby technik lub inżynier mógł na bieżąco śledzić postęp techniczny w interesującej go dziedzinie w oparciu o literaturę patentową. Wprawdzie niektóre firmy zamawiały w wyspecjalizowanych jednostkach usługę wyszukiwania i dostarczania nowości pojawiających się w literaturze, ale było to dość rzadkie, z uwagi na wysoki koszt takich badań. Koszt zaś wynikał z ich pracochłonności. Upowszechnienie Internetu oraz zakładanie cyfrowych baz danych w urzędach patentowych, połączone z digitalizacją zbiorów archiwalnych, stworzyło możliwość nieograniczonego dostępu do informacji patentowej, a to z kolei umożliwia wykorzystanie tych informacji na różnych etapach działalności naukowej i technicznej. Po sprecyzowaniu jakie informacje są nam potrzebne wystarczy „kliknąć” w „SZUKAJ” i po kilku sekundach na ekranie komputera powinny się pojawić wyniki. Dostęp do baz patentowych tworzonych przez urzędy patentowe i organizacje międzynarodowe jest bezpłatny. Opłaty mogą jedynie dotyczyć użytkowania wyspecjalizowanych programów ułatwiających wyszukiwanie i selekcjonowanie wyników. Samo źródło informacji jest bezpłatne. Szacuje się, że wiedza ujawniona w opisach patentowych stanowi ok. 80% - 85% całej wiedzy o rozwiązaniach technicznych. Jest to zasób wielokrotnie większy od zasobów gromadzonych w innych źródłach (czasopisma i książki techniczne). Ponadto należy mieć świadomość, że ok. 70% rozwiązań technicznych jest ujawnianych wyłącznie w literaturze patentowej, a więc nie ma szans, aby ograniczając się do czytania fachowych czasopism lub jeżdżąc na wystawy, mieć pełny obraz postępu w danej dziedzinie techniki. Zwłaszcza, że wzrastające tempo rozwoju techniki coraz bardziej wyprzedza możliwości przyswajania sobie tych zmian przez człowieka. Obecnie przybywa rocznie ok. 1 miliona nowych rozwiązań. Rodzaje badań patentowych i metody ich wykonywania Badania patentowe przydatne są osobom prowadzącym działalność naukowo – techniczną na różnych poziomach tej działalności:
Badanie czystości patentowej polega na sprawdzeniu, czy wyrób lub technologia będąca przedmiotem badania nie narusza na danym terytorium żadnych praw wyłącznych udzielonych na rzecz osób trzecich oraz jest zgodna z zasadami uczciwej konkurencji. Badania przeprowadza się w określonych zakresie chronologicznym, wynikającym z czasu trwania ochrony w danym kraju. W Polsce i w większości krajów jest to okres 20 lat dla wynalazków i 10 lat dla wzorów użytkowych. Po upływie tego okresu prawo posiadacza patentu (uprawnionego) do wyłączności z korzystania z wynalazku wygasa. Badania zdolności patentowej przeprowadza się pod kątem spełnienia ustawowych warunków: nowości, poziomu wynalazczego (nieoczywistości) i możliwości przemysłowego zastosowania. Wymaganie nowości wymusza przeprowadzanie badań w nieograniczonym przedziale czasowym i na nieograniczonym obszarze terytorialnym. Wskazane jest uzupełnienie badań w bazach patentowych o badania w innych materiałach źródłowych (publikacje naukowe, prospekty techniczne, itd.). Za stan techniki uważa się wszystko, co przed datą według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Badanie stanu techniki przeprowadza się zazwyczaj w zakresie najnowszych publikacji. Zakres chronologiczny wynika z szybkości zmian w danej gałęzi techniki. Badania takie zazwyczaj ogranicza się do krajów przodujących w danej dziedzinie. Badania patentowe można podzielić, ze względu na kwalifikacje ich wykonawcy, na badania inżynierskie i profesjonalne. Badania inżynierskie wykonuje się przy badaniu stanu techniki, gdzie najważniejsza jest wiedza techniczna. Dlatego badanie takie powinien wykonywać specjalista w danej dziedzinie techniki. Badania profesjonalne są niezbędne do ustalenia zdolności i czystości patentowej. Zazwyczaj wykonują je zespoły złożone ze specjalisty technicznego i rzecznika patentowego. Profesjonalnych kwalifikacji wymagają też badania specjalistyczne przy rozpatrywaniu spraw takich jak: naruszenia własnych rozwiązań, badania ważności patentu, badania dla unieważnienia patentu. O ile niewykrycie rozwiązań wcześniejszych kolidujących z własnym rozwiązaniem spowoduje odmowę udzielenia patentu przez urząd patentowy, to naruszenie czystości patentowej czyli świadome bądź nieświadome użycie cudzych, chronionych rozwiązań może mieć niezwykle poważne skutki finansowe. Uprawniony może zażądać natychmiastowego zaniechania naruszeń, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, odszkodowania. Badania patentowe wykonuje się metodą przedmiotową lub podmiotową. Przy metodzie przedmiotowej badania prowadzimy „tematycznie” w określonej grupie wynalazków. Najwygodniej jest prowadzić takie badania z wykorzystaniem systemu Międzynarodowej Klasyfikacji Patentowej. Wyszukuje się wówczas opisy patentowe w wyznaczonych grupach i podgrupach klasyfikacyjnych i analizuje wybrane dokumenty. Można również prowadzić badania przedmiotowe według słów kluczowych. Badania podmiotowe polegają na wyszukiwaniu patentów według nazw firm do których te patenty należą (zazwyczaj firmy przodujące w danej dziedzinie lub firmy konkurencyjne). Można również wyszukiwać według nazwisk twórców. Tą ostatnią metodę stosują niekiedy „łowcy głów” sprawdzając dorobek poszukiwanych specjalistów. Internetowe bazy patentowe W przypadku badań wykonywanych w Polsce podstawową bazą internetową z literaturą patentową będzie baza Urzędu Patentowego RP. Jej uzupełnieniem będą bazy międzynarodowe, w pierwszej kolejności baza Europejskiego Urzędu Patentowego oraz bazy poszczególnych urzędów patentowych w poszczególnych krajach. Wszystkie bazy, z zasady, posiadają wersję w języku angielskim. Z zasady również, każda baza zawiera linki do innych baz co znakomicie ułatwia prowadzenie szerszych badań. Bazę danych Urzędu Patentowego RP znajdziemy stronie tego Urzędu: Po otwarciu strony, na górnej linijce znajdziemy „BAZY DANYCH”. Po rozwinięciu uzyskamy dostęp do bazy Urzędu Patentowego RP, międzynarodowych baz danych, europejskiej bazy danych ESPACENET i oficjalnych wydawnictw UPRP. Po rozwinięciu „międzynarodowych baz danych” uzyskamy dostęp do wielu baz międzynarodowych (wyspecjalizowanych), organizacji międzynarodowych i do kilkudziesięciu baz różnych krajów. Przy wyszukiwaniu w bazie UPRP należy określić przedmiot ochrony :wynalazki, wzory użytkowe, znaki towarowe, międzynarodowe znaki towarowe, wzory przemysłowe, wzory zdobnicze, oznaczenia geograficzne i topografie układów scalonych. Należy wybrać również poziom wyszukiwania: proste, według kryteriów, zawansowane (wprowadzenie złożonych pytań za pomocą operatorów. Wyszukiwarka umożliwia zapoznanie się z listą znalezionych dokumentów. Po rozwinięciu można się zapoznać z danymi twórców, skrótem opisu i (po załączeniu odpowiedniego „okna” z rysunkiem. Aby zapoznać się z pełną treścią opisu należy zanotować numer patentu i odnaleźć opis w „Serwerze Publikacji” do którego można wejść ze strony głównej. Baza Europejskiego Urzędu Patentowego jest dostępna w języku polskim po wejściu na adres: Na stronie głównej znajdujemy przejrzysty opis zawartości. Wyszukiwanie możliwe jest na kilku poziomach, w kilku wyspecjalizowanych bazach. Szczególnie godna polecenia wydaje się międzynarodowa baza World Intellectual Property Organization (WIPO). Na jej stronę możemy wejść poprzez ESPACENET lub bezpośrednio: Bazy patentowe poszczególnych krajów są zazwyczaj oparte na tych samych zasadach co baza UPRP. Wyjątkiem jest baza patentowa USA. Znajdziemy ją pod adresem: Baza korzystająca z wyszukiwarki „GOOGLE” oferuje szerszy, nieco „egzotyczny” dla Europejczyka zakres możliwości. Odnalazłszy poszukiwany opis otrzymujemy również informację o jego posiadaczu, połączoną z prezentacją firmy, ofertą handlową, itd. Bardzo przyjazne dla użytkownika jest wyszukiwanie poprzez rysunki. Natomiast wyszukiwanie poprzez filmy daje zgoła nieoczekiwane rezultaty. Międzynarodowa Klasyfikacja Patentowa Międzynarodowa Klasyfikacja Patentowa powstała w wyniku Konwencji Europejskiej o Międzynarodowej Klasyfikacji Patentowej z 1954 roku. Międzynarodowa Klasyfikacja Patentowa (MKP) obejmuje cały zakres wiedzy, w którym jest możliwe dokonywanie wynalazków. Oparta jest na układzie przedmiotowym, gdzie „przedmiot” to rozwiązania techniczne materialne i niematerialne (sposoby). MKP jest podstawowym narzędziem przy korzystaniu z informacji patentowej umożliwiającym indeksowanie i wyszukiwanie informacji patentowej. MKP obowiązuje od 1975 roku, a jej zawartość jest zmieniana okresowo – stosownie do stopnia rozwoju poszczególnych dziedzin techniki. Obecnie (2009) obowiązuje VIII Edycja MKP, zaktualizowana w 2006 r. Kolejne weryfikacje przeprowadzane są nie rzadziej niż co 5 lat. MKP jest opracowywana w językach: angielskim i francuskim. Następnie może być tłumaczona na inne języki, w tym polski. MKP jest podstawą do systematyzacji dokumentów patentowych, selektywnej dystrybucji informacji patentowej, badania stanu techniki w określonych dziedzinach, opracowania zestawień statystycznych. Cała technika oparta jest na pięciostopniowym podziale na działy, klasy, podklasy, grupy i podgrupy. Opracowany został pięciostopniowy symbol klasyfikacji. Np. w zapisie G 01 S 13/00: G oznacza dział FIZYKA, 01 klasę POMIARY, TESTOWANIE, S podklasę RADIOWE OKREŚLANIE KIERUNKU, RADIONAWGACJA, POMIAR ODLEGŁOSCI LUB PREDKOŚCI Z ZASTOSOWANIEM FAL RADIOWYCH, LOKACJA LUB WYKRYWANIE OBECNOŚCI Z WYKORZYSTANIEM ODBICIA LUB ODPROMIENIOWYWANIA FAL RADIOWYCH, ANALOGICZNE UKŁADY Z WYKORZYSTANIEM INNYCH FAL 13 grupę UKŁADY Z WYKORZYSTANIEM FAL RADIOWYCH ODBITYCH LUB WŁASNYCH NP. UKŁADY RADAROWE, 00 podgrupę (w grupie 13 brak podgrup). MKP obejmuje osiem działów oznaczonych jako: A – podstawowe potrzeby ludzkie, B – różne procesy przemysłowe, transport, C – chemia i metalurgia, D – włókiennictwo i papiernictwo, E – budownictwo, górnictwo, konstrukcje zespolone, F – mechanika, oświetlenie, ogrzewanie, uzbrojenie, technika minerska, G – fizyka, H – elektrotechnika. Z Międzynarodową Klasyfikacją Patentową w wersji PDF w języku polskim można się zapoznać np. poprzez stronę internetową Urzędu Patentowego RP: Tekst w języku angielskim jest dostępny np. na: Rozwiązanie techniczne może zostać zakwalifikowane do więcej niż jednej grupy, podklasy czy klasy. Może to wynikać ze złożoności rozwiązania bądź z możliwości wielu zastosowań. Organizacja WIPO unormowała również system informacji stosowanych na opisach patentowych. Do oznaczenia kraju używa się kodu dwuliterowego (np. PL, JP). Dane bibliograficzne poprzedza się oznaczeniami dwucyfrowymi umieszczonymi w nawiasach (np. (54) – tytuł wynalazku, (72) – nazwisko i imię twórcy wynalazku). Na stronie Urzędu Patentowego RP można znaleźć wersję elektroniczną oficjalnych dokumentów wydawanych w wersji papierowej:
|